Леанід Шур. Эсэ "Урокі амерыканскага"

Леанід Шур 

Эсэ - скарочаны варыянт кніжкі, напісанай у 2008 - 2009 гадах па выніках трохтыднёвай паездкі ў ЗША.

УРОКІ АМЕРЫКАНСКАГА

1. ПРЭЗЕНТАЦЫЯ

П.Т. Барнум, прадпрымальнік: Пляваць, што вы аба мне гаворыце, але прамаўляйце маё імя без памылак.

 2. КАНКУРЭНЦЫЯ

У 2007-ым я стаў адным з пераможцаў конкурсу "Community Connections" па праграме “Развіццё прадпрымальніцтва”.

Суперніцтва стымулюе развіццё.

Дэвіз буклетa музея натуральных навук (выстава арлоў) "Дзеці могуць лётаць высока!", фота хлопчыка на плечах бацькі, рукі як крылы. Магчыма ўсё!

Палітычная канкурэнцыя бязмежна. Па дадзеных даследавання часопіса "Playboy", 41% амерыканскіх маці-тат мараць убачыць свайго атожылка ў Белым доме.

 3. КАМАНДА СЯБРОЎ

МЫ - 10 лідэраў бізнэс-цэнтраў Беларусі - паехалі in USA!

 4. ПРАДПРЫМАЛЬНІЦТВА

Кулидж, 30-й прэзідэнт: The business of America is business.

Самы вялікі экспарт ЗША складае прадпрымальніцтва.

Амерыка - гэта эфектна і эфектыўна! Спартоўка, бізнэсоўка і проста прыгажуня Джэйн Фонда прадала (замест праката) 5.000.000 відэакасет з аэробікай.

 

Чэмпіёны-амерыканеры выплывуць з любога крызісу.

Вучыцеся са школы бізнэсу - асноўнаму занятку большасці разумных і актыўных!

5. СТАЦЬ МІЛЬЯНЕРАМ

Як ажыццявіць GreatAmericanDream?

МЫ жылі ў катэджы, хостесс якога Майк - віцэ- прэзідэнт, акцыянер банка Regions, Колін - дырэктар XEROXissisipi ("хоум офіс"). Як у 40% амерыканцаў, маецца пабочны бізнэс-гадоўля элітных канёў.

Працуюць самі (традыцыйна для новаспечаных мільянераў). Больш прыбірае Колін, Майк прадае.

Бацька Майка змайстраваў камоду, на якой - фота мужа-жонкі Бушаў з падзякай за перадвыбарную падтрымку.

Грошы ў тых, хто сябруе з уладай.

Аднак бізнэс выбірае, якая яму патрэбна ўлада. Прадпрымальнікі адстойваюць інтарэсы у дыялогу з службоўцамі.

Большасць "мультыкаў" сумна-рацыянальны.

Толькі ў блокбастарах - супермэны, рэальна - ціхія амерыканцы. У справах - знатакі, іншае не важна.

Пад мастом - хаткі беднякоў … і багацеяў, уцёкшых на ўікэнд.

Як падняцца?

Лінкольн у 35 гадоў збанкрутаваўся, затым стаў адным з найбагатых амерыканцаў. Дысней некалькі раз "прагараў", перш чым стварыў імперыю.

 

6. КІРАВАЦЬ І ПРАДАВАЦЬ

Гатэль "Cabot" падае Bed&Breakfast. Але штодня любы чалавек можа паснедаць бясплатна. А двойчы ў тыдзень увечар - "дрынкі"-маргарыты!

На мюзікле Э. Л. Вэбера мяне “люляла маргарыта”, а будзіла Эвіта.

Дарэчы, у тэатральным буклеце 80% пляцы - стыльная рэклама фірм, падтрымліваючых мастацтва Джэксана.

Ці бывае празмернай гасціннасць?

Дасканалы вечар? Вячэра і тэатр. Горад прапаноўвае 300 рэстаранаў, 25 кухняў. Кулінарны тур для душы (фота - цемнаскурая маладая ўсмешлівая пара, белыя самавіты кухар і афіцыянтка).

Актрыса Барбара Кругер: Я купляю, значыць, існую.

Каб стаць мэрам дэмакратычнага NY М. Блумберг заплаціў $69млн.

Усё прадаецца!

Сash, чэкі, plastic, web-many. Іхманеты - ад "lacky penny" да Fifty cents.

"Зялёныя", надрукаваныя ўрадам Поўначы для фінансавання вайны, сёння - сусветная валюта.

Наведваў крамы Dollar. У "Wal-mart" ёсць кошты да даляра!

Стымулюе пакупкі музыка.

У шопах – антыкрадзяжныя сістэмы, працуе адзін прадавец.

 

7. ЛЮДЗІ ДОБРЫЯ

Жадаеш павагі - з'ездзь у Штаты! У крамах прадаўцы ўсміхаюцца. Разумееш, што для заробку, але прыемна.

Сэм Уолтан ("Wal-mart"): Ды дапаможа мне СЭМ!

Самі людзі вырашаюць праблемы, роля дзяржавы невялікая. Бізнэс прыватны, медыцына таксама. Лячэнне сучаснае, дарагое. Водпуск - 2 тыдні. Краіна клапоціцца аб дзецях-старых-інвалідах…

Цэнтры занятасці садзейнічаюць працаўладкаванню беспрацоўных або стварэнню бізнэсаў. Улада бескарупцыйна падтрымлівае прадпрымальніцтва.

Культурныя нормы звязаны з мовай. Непрыстойна - Iwont, ветлівей - CanI…?

Пры зносінах з амерыканцамі дыстанцыя - больш агульнапрынятай. Чужыя рэчы недатыкальныя!

Black and White аддаюць перавагу свае кругі. Хоць шэраг белых лічаць сябе больш высакароднымі, слова nigger не паліткарэктна, асабліва ў пасляБушны перыяд.

Каляровых, улічваючы паніжаны сацыяльны статут і ўзровень прыбытку, падтрымліваюць дзяржаўна-грамадскія праграмы.

Нешматлікія, як Уіл Сміт, - Superstar. Нядосыць быць людзьмі ў чорным.

З-за знешнасці не камплексуюць. У штаце Місісіпі пачынала лепшая тэлевядучая, ПсіхіятрАмерыкі Опра Уінфры. З ток-шоў тоўстая афраамерыканка з масай асабістых крызісаў стварыла суперсправу.

Жывуць шматлікія buddy у гета (драўляныя пабудовы ў горадзе), а багатыя, пераважна белыя, - на прыродзе прыгарадаў.

Шматпавярховыя офісы - для працы, 1-2 павярховыя хаты - для жылля. Навошта суседзі? Гэта бізнэсы павінны кааперавацца.

Спачатку ў палітыцы было мала brothers, але фотастэнды ў сенатах штогод чарнеюць. Сорам за ўціскі прыводзіць да таму, што чарнаскурым падаюць "сінекуры" і нават выбіраюць на вышэйшыя пасады!

 

У Віксбургу - адзіны помнік чорным героям Грамадзянскай вайны, астатнія - белым.

Нацменшасцям даюць палёгкі ў бізнэсе. Бедныя індзейцы Чоктау дужаюцца за свае правы. Напрыклад, ініцыявалі будаўніцтва казіно. Аднак кангрэсмэн прапанаваў тур- цэнтр. Правадыр племя на абедзе, арганізаваным у цэрквы ратарыянцамі-бізнэсмэнамі, прасіў паўплываць на ўлады.

Але ў індзейскіх статуэтак няма ротаў. Волюслову!

Цяперашнія першабытнікі падобныя больш на бледнатварых братоў 50-х. Звычкі таннага фаст-фуда дэградыруюць нацыю.

Правільныя ўсе нейкія, прыстойна выглядаюць, робяць неабходнае. Ніхто не мацюкаецца.

Заўсёды - аптымізм, камунікабельнасць, выхаванасць. Душ - раніцай, увечар. Штодня - новая вопратка.

І стромкія (фрызуры-завушніцы-тату) персанажы ветлівы, нічога не ламаюць, у кутах не пісаюць.

Зняволеныя прыбіраюць поруч сената. Карысць+выхаванне.

Амерыканцы жадаюць распаўсюджвання іх светаразумення.

Мужнасць - не азначае гвалт. Трэба лідыраваць, застаючыся спагадна цёплым, як большасць простых грамадзян.

Нажаль, пачуццё меры перыядычна змяняе янкі. Турмы, войны, рэйдэрства, сусветная жандармерыя! Сіла можа стаць усемагутнасцю або бяссіллем.

Што адбываецца з далярам?

Спажываюць без тормазаў. Крэдыты не вяртаюць. Таму крызіснічаюць. Эканомяць мала - святло ўсюды, хораша і не траўманебяспечна. Кандыцыянеры - на ўсю моц, унітазы - без эканом-сліва.

Штатаўцы - не мантачы, штомесяц вядуць сямейны і дзелавы бюджэт. Важней атрымоўваць вялікія прыбыткі!

Таму інвестуюць у інавацыі, адукацыю, матывацыю, крэатыў- маркетынг.

Пры простым прававым полі, невялікіх падатках можна зарабіць. Наўзамен прадпрымальнікі робяцьдобрыясправы.

Большасцьамерыканцаў - дабрачынцы.

Эндру Карнегі з замаладу захацеў падзяліцца багаццем, якое назапасіць за паўжыцця.

Спонсарства заахвочваецца заканадаўствам. Грамадзяне, фірмы штогод ахвяруюць мільярды. Прыватныя ўстановы, грамадска значныя праекты ў ЗША - норма.

 

Наведванне царквы (ўсё спяваюць-усміхаюцца-абдымаюцца) аб'ядноўвае радасцю, жаданнем палепшыць сябе і свет.

(У храме - табло з бягучым радком малітвы).

Царква там - інстытут зносін плюс бясплатныя школы, клубы. Памаліліся, у канвертыўклалічэкі (шмат) абогатоўку (трохі), падпісаліканверты - адкаго, нашто.

 

Лідэры мясцовай суполкі - НАШЫ гаспадары - рана прыгатавалі стравы, адвезлі ў царкву. Бабуля-дзядуля выглядаюць удвая маладзей. Вясёлыя, гасцінныя, дабразычлівыя. Сытна-смачна кармілі - тако-суп, пахітас, амерыканскі пірог!

Небагатыя выбіраюць агульнахарч, а забяспечаныя аддаюць перавагу хатняй кухні, натур-прадуктам.

 

Dear Сolleen and Мike! Вялізная падзяка за цёплы прыём. Вы дзівосна добрыя.

Гаспадары падарылі зялёныя суколкі з вышытым надпісам "ад сям'і Холлавэй з маленькай конскай фермы".

Колін клікала НАС “My children!”, прала, кухарыла, прыбірала.

А МЫ (амаль аднагодкі з гаспадарамі) крычалі маладой прыгожай жанчыне - Мother!

"Crazy Russian! Crazy Аmerikan!" - прымаўляў Майк.

Кожны дзень у прыймачай нас сям'і быў падарункам. Па колькасці прэзентаў НАС абагналі!!!

Ды і сем'і, якія прымалі іншых НАШЫХ, нягледзячы на меншы дастатак, таксама забяспечвалі камфорт і клопат.

 

У хаце - каты, сляпы сабака- у вальеры на конскай ферме.

Катэдж пры наяўнасці каштоўнасцяў не замыкаўся. Сістэм бяспекі не бачыў. Амерыканская злачыннасць засталася ў кіно і кнігах?

 

8. ЗДАРОВЫ ЛАД ЖЫЦЦЯ

Губернатар штата Місісіпі ў рамках перадвыбарнай кампаніі ўстроіў мітынг ва ўніверсітэце. Белы big daddy быў неназойлівы. Нават сфатаграфаваўся са мной і студэнтамі (паўднёвакарэйцам, блэкмэнам і расейкай).

Удзельнікам сустрэчы падарылі лічыльнікі крокаў. Пад дэвізам "здаровы лад жыцця" фінансаваўся шэраг спорт-аб'ектаў. А у дзень збору - шпацыр па кампусу.

Вылучыце сераду - дзень хады! Хопіць ездзіць, разганіце кроў!

Джаз-бэндом (20 вугальных целаў) камандуе белаштанны тамбурмажор. Усё маршыруюць вакол будынкаў.

Шторанку - голатулавы бег або ўвечар - 10км walk!

Калі мнелянота, успамінаю ідучых-бягучых Crazy Аmerikan.

Страхавальнікі: "Здароваядыета, рэгулярныяпрактыкаванні, непаленне, рэгулярныяабследаванні - дляздаровагажыцця."

СШАўцы за вечар могуць куфель віна не здужаць. На вуліцы - алкаголь у непразрыстым пакеце (не Нью-Арлеан).

Піва НАШЫМ не пацякло. Затое натхнілі бомбы і адвёрткі, чацвёртая - free.

Большасць міссісіпцаў не паляць, не п'юць - баптысты.

Амерыкосы імкнуцца есці павольна-карысна-трохі, але людзі-гамбургеры - не рэдкасць.

Лёгкія кайфавалі ад "фры смокінг" зон.

Ніхто не смеціць, берагуць першародную прыроду.

У хаты прытуліўшай НАС сям'і побач сажалка з 40 duck. Алені- вавёрачкі пад дрэўцамі з рук ядуць.

Нацыя паляўнічых выкідвае злоўленых рыбак, за грыбамі не ходзіць. (Ежа прадаецца апрацаванай, нават яйкі без шкарлупіны!)

 

9. АДПАЧЫНАК І ВЕСЯЛОСЦЬ

oilet" - гэта "restroom". Адпачні! Крэслы, чысціня, поўны сэрвіс-камплект. Сарціры бясплатныя. Сям-там - музыка для настрою.

А у іншых месцах МЫ атрымлівалі асалоду ад страў Чылі- Венесуэлы-Бразіліі-Перу…

Не забыць кафэ "Du Monde" (кава па-французску, цукровыя пампушкі), побач блазан прадаваў за бакс паветрана-шарыкавыя цацкі, дзецям/дамам - дарыў!

Аркестр “запальваў” на вуліцы пад смачнасціз жаб (ножкі далікатней курыных), чарапах, кракадзілаў.

У акіянарыўме пачвара-алігатар ляжыць або спіць, не правяраў. Служэбніца частавала міні-пінгвінаў. Дзеткі захапляліся, назіраючы, як на дробнаю чарапашку прыбудоўвалася асобіна пабуйней.

Але ў СМІ - ні намёку на эротыку. У ЗША сэксу няма? Сямейныя каштоўнасці in character! У басейне мужыкі ў баязліўцах да каленаў!

Аднак толькі ў штаце Місісіпі.

У луізіянскіх міні-крамачках - фрывольныя сувеніры, суколкі з пацешнымі надпісамі (FBI - Female Body Investor). Прадаюцца ралявыя гарнітуры, саскі/тарты з жаночымі/мужчынскімі цацкамі.

У адной забягалаўцы прадаўшчыца перш прапаноўвала гей- тавары, потым - DVD з гермафрадытамі.

Ах, Bourbon street in French Quarter in New Orleans!

Бурбон - гатунак скроні і адно з самых знакамітых месцаў свету.

На гэтай вуліцы - мікрараён з шоў-установамі, куды запрашаюць агідныя герлз. А своеасаблівыя хлопцы адпачываюць у блакітна-сцягавай частцы французскага кварталу (гавораць, днём максімум каленку пагладзяць).

У лютаўскі карнавал Марды-Гра маладзіцы паднімаюць суколкі, ім з упрыгожаных кветкамі балконаў турысты кідаюць каралі.

Ствараецца ўражанне па ліку сэкс-прапаноў, што Bourbon - вуліца-падваротня. А у элітных закутках - вытанчаныя вячэры, блюз-джаз, Cоkа-Cоlа - 8$!

Маса турыстаў, частыя кансультацыйныя цэнтры (адзін на мяжыЛуізіяны з дзвярнымі ручкамі- алігатарамі). Ёсць розныя маршруты - гастранамічны, гістарычны, чароўны, пужалы, эратычны

Начамі на вуліцах за столікамі варожаць. Прадаюцца лялькі і зелля Ву-Ду.

Праносяцца трамваі "Жаданне". Вечнае свята, горад забавак і задавальненняў!

Галоўны жартоўны халідэй - Хэллоуін, але святых не выносяць. Думаеш, дурныя пустагаловыя памяранцавыя Pumpkin, "жудасныя" традыцыі? Смейцеся над смерцю! Напрыканцы кастрычніка вечарамі дзеці прадаюць печыва, ненабыўшым - дробна паскудзяць.

І - пра вечны супакой, "rest". У Луізіяне раней хавалі ў cклепах з прычыны паводак. Тут здымалася "Інтэрв'ю з вампірам". Аўтар Энн Райс у труне (у кнігарні) падпісвала чытачам бэстсэлеры.

У парку Віксбурга, абвеяным Грамадзянскай вайной, куплялі цукар-порах, цукеркі-патроны (міні-шопы - пры любым музеі).

Парам пракаціў па месцах падарожжаў Тома Сойера.

На набярэжнай "Месячны шпацыр" усталявана стела памяці Халакоста.

На выхадзе ад ракі ў Нью-Арлеан на пляцы выступаюць цыркачы, далей - мастакі малююць, музыкі лабаюць, кампаніі адрываюцца.

 

10. LEARN ENGLISH!

Едзеце ў Штаты, не вучыце мову!

Аmеrican - скарочаны, сапсаваны слэнгам/неалагізмамі "стары добры English".

Калі сыходзяць па-ангельску ціха, то прыходзяць па-амерыканску - шумна!

4 ліпеня амерыканскія патрыёты (Джэферсан, Франклін…), падпісалі Дэкларацыю Незалежнасці 30 калоній. У вялікі holiday нашчадкі незалежненцаў ПАРАДыруюць.

Джэнтльмены - ў каўбоі, арыстакраты - ў нуворышы!

Малаадукаваных амерыканераў складана зразумець. Асабліва іншаколеравых.

У перакладах ёсць нюансы.

"Cool" - таксама XIПСКА.

"You are welcome" - КАЛI ЛАСКА.

 11. СВОЙ ТВАР

Амерыка непаўторная ў цэлым і часткамі. Таму панадная.

ТАМ купіў суколку з картай штата з сцягам, знакам - магноліяй, рэкамі (Місісіпі-пэрл і Big black) і мясцовымі славутасцямі: пазяхаючым кракадзілам, гарматай Віксбурга, гітарай Дэльта Блюз, птушачкай і паляўнічым, парай вясляроў (наперадзе лэдзі!), старажытным параходам, казіно Білоксі (карцішкі-фішкі), палацам у Тупела…

У глянцавым буклеце аб Місісіпі - знакі Штата (напой-камень- цацка-казурка-песня etc). З мінібрэндаў - супербрэнд, каб утрымаць першабытнікаў, прыцягнуць турыстаў, учапіць адмыслоўцаў. Краіна казак, легенд!

 

Мэрылін Манро: wonna bе love by you!

 

Ганарыцеся героямі! Нацыянальны сцяг размаляваны не толькі ў белы-чырвона-белыя, у сінім куту - 50 зорак-штатаў.

Першы прэзідэнт US - Джордж (Буш?) Washington!Cталіца - Вашынгтон, не Нью-Ёрк.

Самы населены горад - вялікіяблык. I love NY!  New York! NewYork! - Лайза Минэлi у фільме "Кабарэ"

У Фларыдзе - высакарослы Мікі Маўс! У Арланда - "Disney world".  Найстарэйшы нацыянальны парк свету - Йелластоунскі (грызлі, бізоны) - у Ваёмінзе. Додж Сіці - сталіца каўбояў, "Maльбара" - рамантыка атруты! (самі не паляць, на іншых зарабляюць). Місісіпі - радзіма джаза і блюзу.  Кароль рок-н-ролла Элвіс Прэслі: "LovemeTender!". Раман Фітцджеральда "Tenderisthenight" - "Пяшчота ўначы"!

 

12. ПРАСТАТА ПА-АМЕРЫКАНСКУ

 Амерыканцы - вялікія спрашчэнцы. Ад good bye засталося bye, captain - cap. Задорнаў: У іх атласе свету ЗША - у цэнтры. Рэдка падарожнічаюць. Аднойчы сустрэў у краме дзядзечку (старыя джынсы, клецістая выцертая кашуля), які не ведаў ні Беларусі, ні краін вакол.

Але яны не тупыя!  Хоць бы - я o'key, ты - o'key. Яны ганарацца краінай, сцягі на хатах… IliketheUSA.

Але жудасна жыць у краіне, дзе даступна зброя. Гідзіцца быць усёведам, усёвырашаўцам. Бянтэжаць цнатлівасцьДжэксана, бессаромнасць Нью- АрлеанаБыў там у канцы 90- ых прэзідэнт - змагар некранутасці, калі дачушка ў порначасопісыКраіна кантрастаў! І маштабаў! Тут здабылі бацькаўшчыну прадстаўнікі шматлікіх этнічных і рэлігійных груп. Таму такі шырокі спектр меркаванняў і паводзінаў. Зачым баяцца?

ЛуіАрмстронг: It's a wonderful world…

 

 

Вы тут:Главная Конкурс Леанід Шур. Эсэ "Урокі амерыканскага"